Ankara Kadın Doğum Doktoru: Jinekolojik Muayenede Neler Yapılır?

Jinekolojik muayene, çoğu kadının çekindiği ama aslında birkaç dakika süren rutin bir değerlendirmedir. Muayenenin nasıl ilerlediğini önceden bilmek, yaşanan tedirginliği belirgin biçimde azaltır. Bu yazıda muayenenin basamakları, hangi durumlarda hangi işlemin yapıldığı ve hazırlık için bilinmesi gerekenler anlatılmaktadır.

Muayenenin kapsamı herkes için aynı değildir. Başvuru nedeni, yaş, cinsel deneyim durumu ve şikayetin türü hangi basamakların uygulanacağını belirler. Rutin kontrol için gelen bir kişiyle şiddetli kasık ağrısıyla başvuran bir kişide izlenen yol farklıdır.

Görüşme: Muayenenin İlk ve En Uzun Bölümü

Değerlendirme masada değil, sandalyede başlar. Hekimin sorduğu sorular tanıya çoğu zaman muayeneden daha fazla katkı sağlar.

Sorulacak başlıklar genellikle şunlardır: son adet tarihi, döngünün kaç günde bir geldiği, kanamanın kaç gün sürdüğü ve miktarı. Adet ağrısı olup olmadığı, ağrının günlük yaşamı etkileyip etkilemediği sorgulanır.

Gebelik ve doğum geçmişi ayrı bir başlıktır: kaç gebelik geçirildiği, doğum biçimleri, düşük ya da kürtaj öyküsü. Geçirilmiş ameliyatlar, kullanılan ilaçlar ve doğum kontrol yöntemi de kaydedilir.

Ailede meme ve yumurtalık kanseri öyküsü bulunup bulunmadığı sorulur; bu bilgi tarama planını etkileyebilir.

Bu soruların bir kısmı özel yaşama ilişkindir. Verilen bilgiler tıbbi gizlilik kapsamındadır ve doğru değerlendirme için gereklidir.

Genel Muayene Bulguları

Jinekolojik değerlendirme yalnızca üreme organlarıyla sınırlı değildir. Tansiyon ölçümü, kilo ve boy kaydı çoğu başvuruda yapılır. Karın muayenesi elle yapılır; kitle, hassasiyet ya da şişkinlik değerlendirilir.

Meme muayenesi de bölümün kapsamındadır. Ele gelen sertlik, cilt değişikliği ya da meme başından gelen akıntı incelenir. Kendi kendine meme muayenesinin nasıl yapılacağı bu görüşmede anlatılabilir.

Dış Genital Bölge Değerlendirmesi

Muayene masasında ilk basamak dış genital bölgenin gözlenmesidir. Cilt yapısı, renk değişiklikleri, yara, siğil benzeri oluşumlar ve akıntı varlığı değerlendirilir.

Bu aşama tamamen dıştan yapılır ve ağrı vermez. Kaşıntı, yanma ya da görünür bir değişiklik şikayetiyle başvuranlarda çoğu zaman tanı bu basamakta konur.

Spekulum Muayenesi

Spekulum, vajina duvarlarını yanlara doğru açarak rahim ağzının görülmesini sağlayan bir araçtır. Metal ya da tek kullanımlık plastik olabilir; farklı boylarda üretilir ve kişiye uygun olan seçilir.

İşlem sırasında rahim ağzının rengi, yüzey yapısı ve akıntı özellikleri değerlendirilir. Gerekiyorsa bu aşamada smear örneği alınır ya da akıntıdan kültür yapılır.

Muayene sırasında rahatsızlık hissedilebilir ancak ağrı beklenmez. Karın kaslarının gevşetilmesi ve derin nefes alınması işlemi kolaylaştırır. Rahatsızlık duyulduğunda bunun söylenmesi önemlidir; araç boyutu değiştirilebilir ya da başka bir yaklaşım tercih edilebilir.

Ankara Kadın Doğum Doktoru tarafından yapılan muayenede bu basamağın uygulanıp uygulanmayacağı, hastanın durumuna göre belirlenir. Hiç cinsel ilişkide bulunmamış kişilerde spekulum muayenesi genellikle yapılmaz.

İki Elle Muayene

Bimanuel muayene olarak adlandırılan bu basamakta hekim bir elini vajinadan içeri, diğer elini karın üzerine yerleştirir. İki el arasında rahim ve yumurtalıklar değerlendirilir.

Rahmin büyüklüğü, konumu ve hareketliliği anlaşılır. Yumurtalıklarda büyüme ya da hassasiyet olup olmadığı bu yolla saptanabilir. Belirli bir noktada ortaya çıkan ağrı, tanı için yol gösterici olabilir.

Bu muayene birkaç saniye sürer ve normal koşullarda ağrı vermez.

Ultrasonografi

Ultrason, jinekolojide en sık kullanılan görüntüleme yöntemidir. İki farklı biçimde uygulanır.

Vajinal ultrason, ince bir prob ile içeriden yapılır. Rahim ve yumurtalıkları daha yakından gösterdiği için ayrıntı düzeyi yüksektir. Rahim iç zarının kalınlığı, yumurtalıklardaki kist ve foliküller bu yöntemle net biçimde değerlendirilir. İşlem için mesanenin boş olması gerekir.

Karından ultrason, cilt üzerinden yapılır. Cinsel ilişkide bulunmamış kişilerde, büyük kitlelerde ve ileri gebelikte tercih edilir. Bu yöntemde mesanenin dolu olması istenir; idrar dolu mesane, alttaki organların daha iyi görülmesini sağlar.

Ultrason radyasyon içermez; gebelikte ve tekrarlayan kontrollerde güvenle kullanılır.

Smear ve HPV Testi

Smear testinde rahim ağzından küçük bir fırça ya da spatula ile hücre örneği alınır. Bu örnek laboratuvarda incelenerek hücrelerde erken değişiklik olup olmadığı değerlendirilir.

İşlem birkaç saniye sürer ve genellikle ağrısızdır; hafif bir kramp hissedilebilir. Sonrasında az miktarda lekelenme olabilir, bu beklenen bir durumdur.

HPV testi de aynı örnekten çalışılabilir. Rahim ağzı kanserine yol açabilen virüsün varlığını araştırır. Günümüzde tarama programlarında HPV testi öne çıkmıştır.

Test öncesinde adet döneminde olmamak, testten bir gün önce vajinal duş yapmamak ve vajinal ilaç kullanmamak istenir. Bu kurallara uyulmaması sonucun yorumlanmasını güçleştirebilir.

Laboratuvar Tetkikleri

Muayene bulgularına göre kan testleri istenebilir. Kan sayımı, özellikle aşırı adet kanaması olanlarda kansızlık açısından değerlendirilir.

Hormon testleri adet düzensizliği, kısırlık ve menopoz değerlendirmesinde kullanılır. Bazı hormonların adetin belirli günlerinde ölçülmesi gerektiğinden test zamanlaması hekim tarafından belirlenir.

Akıntı şikayetinde kültür alınabilir; etkenin belirlenmesi uygun tedavinin seçilmesini sağlar.

Muayeneye Nasıl Hazırlanılır?

Birkaç basit hazırlık muayeneyi kolaylaştırır.

Zamanlama: Rutin kontrol ve smear için adet döneminin bitiminden sonraki günler uygundur. Adet kanaması sırasında bu işlemler ertelenir. Ancak acil bir şikayet varsa adet dönemi engel değildir.

Temizlik: Normal duş yeterlidir. Vajinal duş yapılmamalıdır; doğal florayı bozar ve muayene bulgularını değiştirebilir.

İlaçlar: Vajinal krem ya da fitil kullanıyorsanız muayeneden birkaç gün önce ara verilmesi gerekebilir; bu konuyu randevu alırken sorabilirsiniz.

Kayıtlar: Önceki smear sonuçları, ultrason raporları ve ameliyat belgeleri karşılaştırma imkânı sağlar.

Mesane: Karından ultrason planlanıyorsa dolu, vajinal ultrason planlanıyorsa boş olması istenir. Emin değilseniz randevu sırasında sorabilirsiniz.

Sık Sorulan Konular

Muayene ağrılı mı? Normal koşullarda ağrı beklenmez; basınç ve rahatsızlık hissi olabilir. Şiddetli ağrı varsa bu, değerlendirilmesi gereken bir bulgudur.

Adetliyken gidilir mi? Rutin kontrol için uygun değildir. Ancak yoğun kanama, ağrı ya da başka acil bir şikayet varsa muayene yapılabilir.

Hiç cinsel ilişkide bulunmamış kişiler muayene olabilir mi? Evet. Bu durumda spekulum ve vajinal ultrason kullanılmaz; değerlendirme karından ultrason ve gerekirse makat yolundan muayene ile yapılır.

Ne sıklıkla gidilmeli? Şikayeti olmayan kadınlarda yıllık kontrol genel bir öneridir. Tarama testlerinin sıklığı yaşa ve önceki sonuçlara göre değişir.

Ankara Kadın Doğum Doktorları tarafından yapılan değerlendirmede bu sorular muayene öncesinde konuşulabilir.

Gebelikte Muayene Farklı mıdır?

Gebelikte muayene yaklaşımı değişir. İlk aylarda vajinal ultrason kullanılabilirken, ilerleyen haftalarda karından ultrason tercih edilir. Spekulum muayenesi yalnızca gerekli görüldüğünde yapılır.

Gebelik takibinde her kontrolde tansiyon ölçülür, kilo takibi yapılır ve bebeğin kalp atışları dinlenir. Son haftalarda doğuma hazırlık açısından ek değerlendirmeler eklenir.

Çekingenlik ve İletişim

Jinekolojik muayeneye yönelik çekingenlik yaygındır ve anlaşılırdır. Bu duygu nedeniyle başvurunun ertelenmesi ise sorunun büyümesine yol açabilir.

Muayene sırasında rahatsızlık duyulduğunda bunun söylenmesi gerekir. Yapılan işlemin ne olduğunu ve neden yapıldığını sormak hastanın hakkıdır. İstenirse muayene sırasında bir yakının odada bulunması talep edilebilir.

Kadın Doğum Ankara başvurularında hastanın kendini rahat hissetmesi, doğru değerlendirme için önemli bir koşuldur.

Muayene Sonrası

Muayene sonrasında bulgular ve varsa istenen tetkikler açıklanır. Smear gibi laboratuvara gönderilen testlerin sonucu birkaç gün içinde çıkar; sonucun nasıl öğrenileceği randevu sırasında belirtilir.

Tedavi başlanmışsa süresinin tamamlanması, kontrol randevusu verilmişse bu tarihe uyulması önemlidir. Bazı jinekolojik tedavilerde şikayetler geçse dahi ilacın tamamlanması gerekir.

Ankara Kadın Doğum polikliniğinde yapılan değerlendirmenin ardından, sonuçların yorumlanması için kontrol görüşmesi planlanabilir.

Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Şikayetlerinizin değerlendirilmesi için bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurmanız önerilir.